تمرین ۳-۴ فصل چهارم فیزیک یازدهم
۱- تعداد حلقههای سیملولهای بدون هسته، به طول ۲۸cm و سطح ۱۰cm²، چه تعداد باشد تا ضریب القاوری آن ۷/۰μH شود؟
۲- دو سیملولهٔ بدون هسته با سطح مقطع و تعداد دور یکسان را در نظر بگیرید. اگر طول یکی از سیملولهها دو برابر دیگری باشد، ضریب القاوریاش چند برابر دیگری است؟
پاسخ تشریحی و گام به گام تمرین ۳-۴ فصل چهارم فیزیک یازدهم
سلام! این تمرین به بررسی عوامل مؤثر بر **ضریب خودالقایی (القاوری)** یک سیملوله میپردازد.
**فرمول کلیدی:**
ضریب خودالقایی یک سیملوله (بدون هسته) از رابطه زیر به دست میآید:
$$ L = \mu_۰ \frac{N^2 A}{l} $$
* $$ L $$: ضریب خودالقایی (هانری - H)
* $$ \mu_۰ $$: ثابت تراوایی خلأ ($$ ۴\pi \times ۱۰^{-۷} \, T.m/A $$)
* $$ N $$: تعداد کل حلقهها
* $$ A $$: مساحت سطح مقطع (متر مربع - $$m^2$$)
* $$ l $$: طول سیمlوله (متر - m)
---
**پاسخ سوال ۱:**
1. **شناسایی و تبدیل واحد دادهها:**
* $$ L = ۷/۰ \, \mu H = ۷/۰ \times ۱۰^{-۶} \, H $$
* $$ l = ۲۸ \, cm = ۰/۲۸ \, m $$
* $$ A = ۱۰ \, cm^2 = ۱۰ \times ۱۰^{-۴} \, m^2 = ۱۰^{-۳} \, m^2 $$
* $$ N $$: مجهول
2. **بازآرایی فرمول برای یافتن N:**
$$ N^2 = \frac{L \cdot l}{\mu_۰ A} $$
3. **جایگذاری و محاسبه:**
$$ N^2 = \frac{(۷/۰ \times ۱۰^{-۶}) \times (۰/۲۸)}{(۴\pi \times ۱۰^{-۷}) \times (۱۰^{-۳})} = \frac{۱/۹۶ \times ۱۰^{-۶}}{۴\pi \times ۱۰^{-۱۰}} $$
$$ N^2 = \frac{۱/۹۶}{۱۲/۵۷} \times ۱۰^۴ \approx ۰/۱۵۶ \times ۱۰^۴ = ۱۵۶۰ $$
$$ N = \sqrt{۱۵۶۰} \approx ۳۹/۵ $$
چون تعداد حلقهها باید عدد صحیحی باشد، آن را گِرد میکنیم. **تعداد حلقهها باید حدود ۴۰ دور باشد.**
---
**پاسخ سوال ۲:**
1. **تحلیل رابطه:**
فرمول $$ L = \mu_۰ \frac{N^2 A}{l} $$ را بررسی میکنیم. سوال گفته $$N$$ و $$A$$ برای دو سیملوله یکسان هستند. $$ \mu_۰ $$ هم که ثابت است. پس ضریب خودالقایی ($$L$$) فقط با طول ($$l$$) رابطه دارد:
$$ L \propto \frac{۱}{l} $$
این یعنی ضریب خودالقایی با طول سیملوله **رابطه وارون (معکوس)** دارد.
2. **مقایسه دو سیملوله:**
* فرض کنیم $$ l_۱ = ۲l_۲ $$.
* میخواهیم نسبت $$ L_۱ $$ به $$ L_۲ $$ را پیدا کنیم.
* $$ \frac{L_۱}{L_۲} = \frac{\mu_۰ N^2 A / l_۱}{\mu_۰ N^2 A / l_۲} = \frac{l_۲}{l_۱} $$
* با جایگذاری $$ l_۱ = ۲l_۲ $$، داریم:
$$ \frac{L_۱}{L_۲} = \frac{l_۲}{۲l_۲} = \frac{۱}{۲} $$
**نتیجه:** ضریب القاوری سیملولهای که طول بلندتری دارد ($$L_۱$$)، **نصف** ضریب القاوری سیملولهای است که طول کوتاهتری دارد ($$L_۲$$). به عبارت دیگر، **سیملوله کوتاهتر، القاوری بیشتری دارد.**